Ubuntu bo’yicha foydali maslahatlar

eth1 – internetga ulgangan tarmoq platasi
eth0 – mahalliy tarmoq platasi (eth1 dan internet kelib, eth0 orqali internet tarmoqqa tarqatiladi)
Internet mahalliy tarmoqqa ipmasq, dnsmasq va squid orqali tarqatiladi.
squid – 192.168.0.1 ip adresga va 3128 portga quloq soladi.
hamma o’chirib-yoqiladigan narsalar /etc/init.d ni ichida joylashadi
sudo /etc/init.d/squid restart (stop, reload) – squidni o‘chirib yoqadi. Bu yerda sudo root(linuxda administrator root deyiladi. Inglizchadan o’zbek tiliga tarjima qilinganda o’zak, ildiz, asos degan ma’noni bildiradi). Sudo yozilgandan so’ng maxfiy so’z kiritiladi.
sudo /etc/init.d/ipmasq restart (stop, reload) – ipmasqni o’chirib yoqadi.
sudo /etc/init.d/dnsmasq restart (stop, reload) dnsmasq ni o’chirib yoqadi.

Tarmoq moslanishi uchun /etc/network/interfaces birorta tahrirchi bilan moslanadi Biz hozircha “nano”dan foydalanaishimiz mumkin. Har kim o’ziga yoqqat tahrirchini ishlatishi mumkin. Bunday vaqtda mc – “Midnight commander” dan ham foydalanish mumkin. Buning uchun kerakli faylni ustida F4 to’gmasini bosish kifoya. Yoki oddiyigina grafik muhitda ham Kde yoki Gnome asosiy menyusidan network ni topib moslash ham mumkin.

sudo /etc/init.d/networking restart - tarmoq va tarmoq platalarini o’chirib-yoqish uchun ishlatiladi.
Ubuntu linux da 7 ta virtual console (terminal) bor . Grafik muhitdan ularga o’tish uchun ctrl + alt+ f1 klavishlarini bosib o’trishingiz mumkin. Bu yerda f1 da bo’ladigan jarayonlar ko’rinadi. F7 da esa grafik muhit joylashgan. Boshqa virtual console larga o’tish uchunctrl+alt+f kerakli nomer yoki alt + o’nga-chapga tugmasi bilan ham o’tish mumkin.
Agar grafik muhit yuklanmagan bo’lsa uni startx buyrug’i bilan yoqish mumkin.
Kompyuterni o’chirish uchun poweroff buyrug’I bilan yoki shutdown –h buyrug’I bilan o’chirib yoqish mumkin. Bu yerda –h amalini –r (restart) ya’ni o’chirib-yoqish amaliga almashtirish ham mumkin. Bundan tashqari o’chirib-yoqish uchun reboot buygug’idan ham foydalanish mumkin.
Agar kompyuter tasodif tufayli majburan o’chirilsa yoki tok uzilib qolishi tufayli manbadan uzilishi tufayli qayta yonganda fayl tizimini tekshira boshlasa, bunday vaqtda fsck buygug’i bajarilayotgan bo’ladi. Bunday vaqtda root huquqi bo’lmagani uchun ba’zi direktoriyalarni tekshira olmaydi. Shuning uchun bunday holatda root maxfiy so’zini so’raydi. Root maxfiy so’zi kiritilgandan so’ng fsck buyrug’I yoziladi va so’ngra ba’zi muammolar tog’rilanishi so’raladi. Bunday vaqtda, menimcha, y (yes) harfini bosgan ma’qul .
Ish stolini qaytadan yuklash, boshqa foydalanuvchi sifatida kirish yok boshqa ish stolini ishga tushirish uchun ctrl+alt+backspace ni bosish mumkin.

“Ubuntu” да дастурларни ўрнатиш усуллари

buntuда дастурларни бир неча йўллар билан ўрнатиш мумкин. Бу сизнинг хоҳишингизга, терминалда ёки график муҳитда ишлашни ёқтиришингизга боғлиқ.
График муҳитда “Synaptic”, “Ўрнатиш ва олиб ташлаш”, “Adept” дастурлари ёрдамида амалга оширса бўлади.
Терминалда эса “aptitude” ёрдамида ёки “apt-get” буйруғи билан амалга ошириш мумкин. Мен “apt-get” буйруғидан фойдаланишни абзал кўраман. Масалан,
sudo apt-get install “дастур номи” – дастурларни ўрнатиш учун;
sudo apt-get remove “дастур номи” – дастурларни олиб ташлаш учун;
sudo apt-get autoremove – илгари ўрнатилган, эндиликда эскирган ёки кераксиз бўлган файлларни ўчириш учун;
sudo apt-get -f install – хато билан ўрнатилган дастурларни тўғрилаб ўрнатиш учун ишлатилади.
Агар сиз ўрнатилиш манбасига Убунтуни компакт дискини ёки DVD дискини қўшмокчи бўлсангиз, “sudo apt-cdrom add” буйруғидан фойдаланишингиз мумкин.
Ўрнатилиш манбасига қўшилган репозиторийлар ва бошқа манзилларнинг ҳаммаси/etc/apt/sources.list да сақланади. Агар у ерга ўзгартириш киритмоқчи бўлсангиз, терминалда бирорта муҳаррирдан фойдаланишингиз керак. Мен “nano”муҳарриридан фойдаланаман ва уни қўйидаги буйруқ билан амалга ошираман:

sudo nano /etc/apt/sources.list

Бу ерга сиз керакли репозиторийларнинг манзилларини киритишингиз мумкин.

Ubuntu uchun kerakli dasturlar (yangi foydalanuvchilar uchun)

Men Ubuntuni birinchi marta o'rnatgan vaqtlarda ancha qiynalgandim. Oddiy foydalanuvchi sifatida kerakli bo'ladigan dasturlar ro'yxatini tuzib chiqdim. Ular qo'yidagilar:
1. Agar siz terminalda ishlayotganingizda fayllar bilan ishlash uchun "Midnight commander" menejeri juda qulay. U fayllarni ko'rish, o'qish, o'zgartirish kiritish, nusxa olish, ko'chirish, o'chirish kabi turli ishlarni osonlashtiradi. Shunday qilib:

sudo apt-get install mc

2. .rar formatdagi arxiv fayllarini ocha olmasangiz terminalda ushbu dasturni o'rnating.Shundan so'ng arxiv menejer sizning .rar formatdagi fayllaringizni ocha boshlaydi

sudo apt-get install unrar

3. .7z formatdagi arxiv fayllarini ochish uchun esa "p7zip-full"ni o'rnatishga to'g'ri keladi:

sudo apt-get install p7zip-full

4. Siz magentdan foydalanmoqchi bo'lsangiz, buning uchun qutim messenjeridan foydalanishingiz mumkin. Undan icq hisobingizni ochishda ham foydalanishingiz mumkin:

sudo apt-get install qutim

5. Turli video fayllarini ko'rish uchun Ubuntuning standart video playeri sizga yoqmayaptimi? Men unda sizga vlc mediya playerni tavsiya qilishim mumkin. Oddiy, sodda va qulay:

sudo apt-get install vlc

6. Musiqa eshitishda Ubuntuning oddiy audio playerlari yoqmayaptimi? Unda mahramat qilib "amarok" audio playeridan foydalaning. Menga uning aynan ijro etilayotgan qo'shiqning matnini internet saytlaridan topib, san'atkorning rasmini ko'rsatishi juda yoqadi. Faqat qo'shimcha ravishda ko'pgina dasturlar ham o'rnatiladi. Chunki amarok KDE ish stoli muhiti uchun ishlangan. Lekin mp3 fayllarni eshitish uchun avval "ubuntu-restricted-extras" o'rnatilishi kerak

sudo apt-get install amarok
"sudo apt-get install ubuntu-restricted-extras"

7. Fayllarni disklarga turli formatlarda yozish uchun qulay dastur izlayotgan bo'lsangiz, bu dastur "k3b"dir.

sudo apt-get install k3b

8.pdf formatdagi fayllarni ochish uchun "Document Viewer"dan foydalanish mumkin, lekin sizga "acrobat reader" dasturini ishlatish yoqadi. Bunday holatda "acrobat reader"ni quyidagi buyruq bilan o'rnatish mumkin.

sudo apt-get install acrored

9. .djvu formatdagi fayllarni ochishda muammo bo'layaptimi? Unda "DjView4"dan foydalanib ko'ring.

sudo apt-get install djView4

10. Windows XP, Windows Vista, Windows 7 kabi keng tarqalgan operatsion tizimlar uchun ishlangan dasturlari va .exe fayllarini linux tizimida ishga tushira olmayotgan bo'lsangiz, "wine" dasturi bilan buni amalga oshirsa bo'ladi. Men Photoshop 7 dasturini "Wine" dasturida ishga tushirib ishlatib ko'rgandim.

sudo apt-get install wine

Mening ushbu oddiygina maqolam yangi linux foydalanuchilari uchun anchagina foydali bo'ladi degan umiddaman.