"Windows"da printerlarni ishlamaydigan qilish

Ilgari ishlagan joyimda kompyuter va printer davlatniki edi. Printerning katridjini toner bilan to‘ldirib kelsam, boshqalar ishlatib qo‘yishi mumkin bo‘lardi. Ba`zida men yo‘q vaqtlarda ham xodimlar printernet ko‘proq narsalarni chiqarib olishardi. Oxiri "Windows XP"da printernet umuman ishlamaydigan qilib qo‘yishga to‘g‘ri keldi.
Men bu muammoni hal qildim va buni siz ham qila olasiz. Buning uchun quyidagi amallarni bajarasiz:
1. "Панель управления"ga kirish kerak. Buning uchun klaviaturada "Windows" ("Start" - inglizchada, "Пуск" - rus tilida) tugmasini bosib, "Панель управления"ga kirish mumkin, 

yoki  "Windows" ("Start" - inglizchada "Пуск" rus tilida) + R" tugmalarini birga bosib, paydo bo‘lgan oynaga "control" buyrug‘ini kiritib, "Enter" tugmasini bosamiz.
Quyidagi ko‘rinishdagi oyna ochiladi. Biz uni "Klassik ko‘rinish"ga o‘tkazamiz.

Yangi ko‘rinishdan "Администрирования"ni ochamiz.

Bu yerdan "Службы" ochiladi.

U yerdan "Диспетчер очереди печати" chiqishi kerak. Uni ochish kerak.

"Тип запуска"dan "Октлючено" tanlanib,  "Стоп" tugmasi bosiladi kutib turiladi. So‘ngra "OK" tugmasi bosiladi. Agar "Тип запуска"da "Октлючено" paydo bo‘lsa, demak, hech qanday printer shu tizimingizda umuman ishlamaydi. Hatto drayverlarini o‘rnatib ham bo‘lmaydi. Bir qancha vaqt oldin, qandaydir virus, kompyuterlarda shu funskiyani amalga oshirardi va ba`zilar shu kichik muammo tufayli tizimni qayta o‘rnatgan ham edilar. 
Endi printerlarni ishlaydigan qilish uchun "Тип запуска"dan "Отключено"ni "Авто"ga o‘zgartirasiz va avval "Стоп"ni bosib, so‘ngra "Пуск"ni bosasiz.

"Windows"da yashirin fayllar va jildlarni ochish hamda to‘g‘rilash

"Windows" operatsion tizimida fleshkadagi fayllarni yashirin qilib qo‘yadigan virus ko‘payib ketdi. Agar antivirusning bazasini yangilamasangiz, ushbu virus sizning tizimingizga ham o‘tishi mumkin. Ushbu virus tushgan fleshkalarni antivirus bor kompyuterga ulaganda, viruslar o‘chiriladi, lekin fayllar va jildlar yashirin usulga o‘tib qoladi. Uni jildining "Xossalari" (Свойство)dan ham to‘g‘rilashning imkoni yo‘q.
Bu muammoni hal qilishda "Total commander" dasturidan foydalanishimiz mumkin. Ushbu dastur ishga tushiriladi va flesh qurilmasi "Total commander" dasturida ochiladi. Dasturning tepa qismidan yashirin fayllarni ko‘rsatadigan nishoncha (Скрытые элементы)ni topish va ustiga bosishib, yoqib qo‘yishimiz kerak. Bu nishoncha rasmi turli versiyalarda turlicha bo‘lishi mumkin. Masalan, mening kompyuterimda quyidagicha:

Endi esa fleshkadagi yashirin jild va fayllar undov belgisi bilan paydo bo‘ladi. Kerakli fayllar va jildlarni "Ctrl" tugmasini bosib turgan holda quyidagicha belgilab olamiz:

Endi esa, "Изменить атрибуты..." nishonchasini dasturning tepa qismidan izlab topishimiz kerak. Buni menyudagi "Файлы" -> "Изменить атрибуты..." dan ham topish mumkin.

Endi esa, paydo bo‘lgan oynachadan quyidagi rasmda ko‘rsatilgan belgilashni olib tashlaymiz:
(Архивный, Только для чтения, Скрытый, Системный)

Endi fleshkadagi jild va fayllaringiz yashirin emas!

"Mozilla Firefox" - oʻzbek tilida

Bundan 2 oylar chamasi oldin "Mozilla Firefox" brauzerini tarjima qilish haqida oʻylab qoldim. Chunki bir oʻq bilan ikki quyonni urish mumkin. Ya`ni "Ubuntu" uchun ham bitta dastur oʻzbek tilida boʻladi, ham internet uchun foydalaniladigan bitta dastur oʻzbek tilida boʻladi. Ushbu dasturdan barcha operatsion tizimlarda foydalanish mumkin. Hatto "Android" oʻrnatilgan telefonlarda ham foydalanish imkoni soʻnggi paytda paydo boʻldi. Qisqasi, ushbu loyiha asoschilari bilan bogʻlanib, oʻzbek tiliga oʻgirish uchun ruxsat oldim. Agar yana biror kishi qiziqsa, tarjimalarini bu yerda amalga oshirish mumkin.
Tarjima ishlarini boshida katta qiziqish bilan boshladim, lekin bir xil ish va vaqtning kamligi tufayli kam vaqtimni sarflayapman. Hozirgi kungacha tarjimalar 34% ga yetdi, hech boʻlmaganda, "Mozilla Firefox" ning beta versiyasiga tarjimalar qoʻshilishi uchun 50% dan oshishi kerak. Buning uchun meni bir oʻzimning ajratgan vaqtim va mehnatim kamlik qilyapti, shunday boʻlsa-da harakat qilyapman. Brauzerning 21-versiyasi oʻzbek tilida chiqishini rejalashtirgandim, lekin bunga ulgurmadim. Endi 22-versiyasi chiqquniga qadar tarjima qilishiga ulgurushim kerak. Endi sen boʻlmasang, boshqasi deganlaridek, xudo xohlasa, 22-versiyasi oʻzbek tilida chiqib qolar. Hozirgi kunga qadar "Opera" brauzeri oʻzbek tiliga oʻgirilgan, lekin u kirill alifbosida. Hozirda "Mozilla Firefox" latin alifbosida tarjima qilyapman. Bu bilan oʻzbekistonlik foydalanuvchilarning internetdan foydalanishlariga ozroq boʻlsa ham yordam berishim mumkin. Xudo xohlasa, tarjimalar tugagandan soʻng, oʻzbek tilida kirill va lotin alifbosidagi "spellchecker" ya`ni "imlo tekshirgich"ni ham brauzerga qoʻshish niyatidaman. Hozirda tarjima qilingan dasturning "Firefox Avrora" versiyasi:

Hozircha shular. Kimni qoʻlidan sifatli tarjima qilish kelsa,  bu yerda yordam berishi mumkin.

Ba`zi gʻoyalar

Kallamda har xil gʻoyalar aylanib yuradi, lekin ularni bajarish uchun menda yetarli vaqt, imkoniyat va dasturlar boʻyicha bilim yetishmaydi. Ana oʻshalarni sizlar bilan baham koʻrsam:

1. Kirill alifbosidan lotin alifbosiga yoki aksincha translyator yaratish. Ushbu dasturning onlayn versiyasi boʻlishi va foydalanuvchi uchun qulay boʻlishi kerak. Soʻzlar xato boʻlganda, tagiga qizil chiziq bilan ajratib koʻrsatilib, soʻzlarning toʻgʻri variantlari tavsiya qilinishi kerak. Bunaqa dasturlar  juda koʻpayib ketgan, lekin hech qaysisi sifatli oʻgirmaydi va kamchiliklari mavjud.

2. Har qanday saytning manzilini kiritsa, oʻsha saytni kirilldan lotinga, lotindan kirillga oʻgirib beradigan xizmat ochish kerak, chunki hozirda ba`zilarga saytdagi ma`lumotlarni lotin alifbosida, ba`zilarga kirill alifbosida oʻqish qulay. Xuddi shunga oʻxshash funksiya www.promt.ru saytida bor. Faqat u yerda, asosan, boshqa tillardan rus tiliga saytni tarjima qilib beradi. Saytlarni tarjima qilishdan, boshqa alifboga aylantirish oson boʻlsa kerak, menimcha.

3. Oʻzbekcha "spell-checker"  ya`ni imlo tekshirgich yaratilishi kerak. Bu birinchi va ikkinchi gʻoya bilan birga amalga oshirsa boʻladigan ish. Biror soʻzni yozilishini bilmagan inson, shu saytga kirib, shu soʻzni yozib koʻrishi mumkin boʻladi. Bunga oʻxshash qoʻshimcha funksiyalar "Libreoffice" dasturida mavjud, lekin uni hamma ham ishlatavermaydi. Buning ustiga bu dasturda faqat kirill alifbosidagi oʻzbekcha soʻzlarni tekshiradi. Lotin alifbosidagi imlo tekshirgichni tuzish sal muammo boʻlishi mumkin. Chunki "ʻ" belgisi "Windows" OTda boshqacha, "Linux" OTda boshqacha. Hatto "Windows"da klaviaturaga qoʻshilmagan ham. Imlo tekshirish funsiyasini internet brauzerlarga ham qoʻshish kerak.

4. Oʻzbekchadan boshqa tillarga yoki aksincha lugʻat dasturi qilinishi kerak. Hammasi bitta dasturda jamlanishi kerak. Oʻzbekcha lotin alifbosidagi soʻzlarni kiritishda  "MS office" dasturlaridagi "ʻ" belgisini ham, "Linux"dagi "ʻ" belgisini ham almashtirish funksiyasi boʻlishi kerak. Ushbu va tepadagi funksiyalar solver.uz saytida amalga oshirilgan, lekin sifati yaxshi emas.

5. Milliy qidiruv tizimi yaratilishi kerak. Ushbu qidiruv tizimida "Tas-ix"dagi barcha saytlar va chet serverlardagi oʻzbekcha saytlardan izlash funksiyasi boʻlishi kerak.  Xuddi shunday sayt yaratilgan: www.ulugov.uz , lekin uni mukammallashtirish kerak va iloji boʻlsa, nomini oʻzgartirgan maqul. Yuqoridagi gʻoyalarni bitta shu qidiruv tizimida jamlansa, nur ustiga a`lo nur boʻlardi.

Hozircha shular. Boshqa gʻoyalar ham mavjud. Bular haqida keyinroq yozarman, lekin va`da bera olmayman.

Qarish va ulgʻayish

Bir kuni professor yangi ma`ruza oʻqiyotgan edi. Xuddi shu vaqtda yelkamga tekkan nozik qoʻl meni burilib qarashga majbur qildi. Kichkinagina, jikkak qarri kampirning menga kulib turganiga koʻzim tushdi. Bu holat mening ham yuzimga tabassub yugurtirdi.
- Salom, goʻzal qiz. Mening ismim Roza. Yoshim 87da, - dedi u: yoningizga oʻtirsam boʻladimi?
-Men jilmaydim va unga joy boʻshatish uchun siljidim.
- Albatta, oʻtiring. Bunday begunoh yoshda sizni universitetga qanday kuch yetaklab kelganligini bilsam boʻladimi? - dedim hazillashgim kelib.
- Bu yerga boy yigitni uchratish va unga bir etak bolalarni tugʻib berish maqsadida keldim, -  koʻzini qisib hazil bilan javob berdi qariya.
- Aslida-chi? - Roza menga yanada yoqa boshladi.
Meni kampirning bu yerda paydo boʻlish sabablari qiziqtirardi.
- Jiddiy aytganda... Men har doim oliy ma`lumotli boʻlishni xohlardim. Shuning uchun bu yerdaman, - Roza javob berdi.
Ma`ruzadan soʻng talabalar oshxonasiga yoʻl oldik va birga tushlik qildik. Xuddi shu kundan boshlab, biz birga uch oy tushlik qildik. Roza barcha talabalar kechalarining qalbiga aylandi. Barcha u bilan suhbatlashishni xohlardi.
Semestrning oxirida biz uni bitiruv kechasida nutq soʻzlashga taklif qildik. U tribunaga chiqqan vaqtda, qoʻlidan barcha shpargalka qogʻozlari tushib ketdi. Roza ularni yigʻib olishga harakat qildi, lekin barchasini olmadi.
- Kechirasizlar, oʻzimni bunday tutganim uchun. Erimning iltimosi bilan pivo ichishni tashlagandim, shuning uchun viskidan juda tez mast boʻlib qoldim, - hazillashdi u.
- Men shpargalkalarni terib olishga ulgurmadim, shu tufayli nimani oʻylayotgan boʻlsam, shuni gaprishimga ijozat bergaysiz.
Kulgu tugagandan soʻng u nutqini boshladi:
- Biz oʻyin oʻynamaymiz, chunki biz kattalarmiz. Biz qachonki, oʻyin oʻynashni toʻxtatsak, ulgʻayamiz. Muvaffaqiyatingizni amalga oshiruvchi bir nechta narsalar sizda bor: yoshlik va baxt. Har kuni hayotingizda kulguli narsa topsangiz, kulishingiz kerak. Orzu qilishingiz kerak. Orzu qilishdan toʻxtasangiz - oʻlasiz.
- Atrofimizda bu haqda bilmaydigan qanchalar  oʻlik odamlar bor!
Qarish va ulgʻayish oʻrtasida katta farq bor. Agar yoshingiz 19da boʻlsa va yil boʻyi divanda hec nima qilmasdan yalpayib  yotsangiz, 20ga kirasiz. Agar men ham divanda yil boʻyi hech nima qilmasdan oʻtirsam, 88 yoshga toʻlaman. Katta boʻlishning hech qanday qiyinchilik joyi yoʻq. Qarish uchun bizga hech qanday qobiliyat va harakat kerak emas. Faqatgina dam olish vaqtlarida inson oʻzi uchun imkoniyatlar eshigini ochishi kerak. Hech narsa toʻgʻrisida hasrat qilmang! Qarilar qilgan ishlari uchun afsuslanishmaydi. Alsincha, qilishga ulgurmagan ishlari uchun xafa boʻlishadi. Juda koʻp afsuslanadigan inson oʻlimdan qoʻrqadi!
"Hurmat bilan, Roza" iborasi bilan nutqini tugatgan qariya oʻz oʻrniga qaytdi. Tinglaganlarimizni oʻylab, biz hammamiz jim qolgandik.

Bir yildan soʻng Roza uzoq vaqt oʻzi orzu qilganidek, oliy ma`lumotlilik haqidagi diplomni oldi. Bir haftadan soʻng esa u uyquda vaqtida vafot etdi.
Ikki mingdan ortiq talaba uni koʻmish marosimiga kelishdi. Ushbu yuzidan nur yogʻiladigan kichkinagina ayol talabalarga nima qila olishlari va kim boʻlishni xohlashlarini oʻrgatib ketgandi.

Yodda saqlang: qarishdan qochib boʻlmaydi, lekin ulgʻayishni tanlash mumkin!

Ushbu saytdan tarjima qilindi. 

Tarjimon: Akmal XUSHVAQOV

"Google qidiruv sayti" tarjimasi haqida

Ancha oldin qisman boʻlsada, "gws" ya`ni "Google web search" (Google veb qidiruvi) saytini oʻzbek tiliga oʻgirdim. Bu ishni boshdan oxirigacha oʻzim qildim deb ayta olmayman. Mendan ilgari ham kimlardir tarjimalarga oʻz hissalarini qoʻshishgan. Oʻzbekcha aytadigan boʻlsak, hashar usulida tarjima qilingan. Shu tufayli boʻlsa kerak, tarjimalarda anchagina xatoliklar mavjud edi. Masalan, quyidagi rasmda koʻrsatilganidek, "Google tips" jumlasi "Google uchlari" shaklida tarjima qilingan. Bu yerda "Google tavsiyalari" yoki "Google maslahatlari" shaklida tarjima qilinishi kerak edi. "Interface language" esa "Muloqat tili" deb tarjima qilingan. Bu yerda "Muloqat" emas, aslida "Muloqot" yoziladi. Ushbu jumla "Interface tili" deb tarjima qilinsa, yaxshiroq boʻlardi. "Advanced search" esa "Ilgʻor Qidiruv" shaklida tarjima qilingan. Aslida uni "Kengaytirilgan qidiruv" yoki "Kengaytirilgan izlash" shaklida tarjima qilsa, ancha tushunarliroq boʻlardi. Bundan tashqari, ikkinchi soʻzni oʻzbek alifbosida kichik harf bilan yozgan ma`qulroq.

 Bundan tashqari, quyida oʻzbek tilida boʻlishi kerak boʻlgan tarjimalar, arab alifbosida yozilgan. Buni kimdir tushunmasdan qilganmi yoki oʻzbek tilining ustidan kulganmi, bilmadim, har qalay shunday kamchiliklar ham bor edi:

 Nima boʻlganda ham, ancha vaqtimni sarflab koʻpgina xatolarni toʻgʻrilab chiqdim, imkon qadar tarjima qildim. Oxirida quyidagi yozuv paydo boʻlib, tarjimalarni toʻliq tugallanganligi haqida ma`lumot chiqdi.

Hozirgi kunlarda "Google`ning asosiy qidiruv sayti" tarjimalari har holda ancha yaxshilandi, lekin toʻliq kamchiliklarini bartaraf qilish uchun vaqtim boʻlmadi, bundan tashqari tarjimalarning ba`zilari oʻzbek tilida emas, ingliz tilida chiqmoqda. Ushbu tarjimalar uchun hali hech kimdan rahmat eshitmadim, lekin tugʻilgan kunimda "Google`ning asosiy qidiruv sayti"da menga atalgan tabriklar paydo boʻldi. Nima boʻlganda ham, anchagina kayfiyatim koʻtarildi!

Hali oldinda qilinadigan ishlar anchagina. Faqat xudodan bu ishlarni amalga oshirishda kuch-quvvat berishini soʻrab qolaman.

Garvard talabalarini ruhlantirish

Ushbu maqolani birinchi bor oʻqiganimdayoq talabalarim va barcha ilm izlovchilarni ruhlantirish uchun foyda beradi deb oʻylagandim. Ushbu maqolacha uchun linkni "Chromum" brazeridagi xatchoʻplarga qoʻshib qoʻygandim. Mana bugun tarjima uchun vaqt boʻldi. Endi uni sizlar bilan baham koʻrsa boʻladi.

1. Agar sen hozir uxlasang, albatta, orzularingni tushingda koʻrasan. Agarda uyquni oʻrniga oʻqishni tanlasang, orzularingni hayotda koʻrasan.
2. Qachonki sen hammasiga juda kech boʻldi deb oʻylasang, aslida hali erta boʻladi.
3. Oʻqish azobi - vaqtinchalik. Bilmaslik azobi - abadiy.
4. Oʻqish - bu vaqt sarflash emas. Oʻqish - harakat qilish.
5. Hayot faqat oʻqishdan iborat emas. Hayotning mana shu qismini ham bosib oʻta olmasang, nimaga ham qodir boʻla olarding?
6. Qiyinchilik va tinimsiz harakatdan rohatlan.
7. Kimki hammasini erta qilsa, oʻzining muvaffaqiyatidan haqqoniy rohatlana oladi.
8. Hammasiga ulgurish imkoniyati barchaga berilmagan, lekin muvaffaqiyat oʻz ustida ishlovchi va muammolarni tezda hal qiladiganlarga keladi.
9. Vaqt uchadi.
10. Hozirgi soʻlaging ertaga koʻz yoshi boʻladi.
11. Itlar oʻrganyapti, elchilar oʻynashyapti.
12. Agar sen bugun piyoda yurishni xohlamasang, ertaga yugurishga majbur boʻlasan.
13. Kelajagi uchun nimadir qiladigan odam realistdir.
14. Sening topadigan puling  - olgan biliming darajasiga proporsional.
15. Bugun hech qachon qaytib kelmaydi.
16. Hatto hozir dushmanlaring ochlarcha kitoblarni varaqlamoqda.
17. Qiyinchiliklarsiz maqsadga yetib boʻlmaydi.

Manba

Tarjimon: Akmal Xushvaqov